Verhuisd



Let op: Neder-L is verhuisd naar www.neerlandistiek.nl

donderdag 4 juni 2015

Etymologie: walken


Door Michiel de Vaan

walken ww. ‘kneden, vollen’

Middelnederlands walken (1351), Nnl. walken ‘kneden, met de voeten treden, vollen’. De verleden tijd wordt zelden in oudere teksten aangetroffen, het deelwoord is meestal zwak maar sporadisch ook sterk (1351, Yperman).

Verwant met: Middelnederduits walken ‘rollend kneden, stampend reinigen’, Oudhoogduits giwalchen, firwalchen ptc. ‘vervilt’, Mhd. walken sterk ww., Mohd. walken zwak ww. ‘walken, vollen’, Oudengels wealcan sterk ww. ‘rollen’, MoE walk ‘lopen’, Oudnoors valka zwak ww. ‘heen en weer slingeren’. Uit een Proto-Germaans sterk ww. *walkan, ptc. *walkana- (6e klasse) ‘rollen’, ‘overheen rollen, walken’. In de loop van het Nederlands en het Duits is het een zwak werkwoord geworden.

Kroonen (2013: 570) verbindt *walkan met PGm. *walgōn (komt ook als *walkōn voor) ‘rollen’, als in Ned. walgen ‘misselijk zijn’, Ohd. walgon ‘rollen’, en met PGm. *wulkōn-, *wulgōn- ‘misselijk zijn’, als in Noors ulka ‘misselijk zijn’, IJslands ólga ‘schuimen’. De betekenis ‘misselijk zijn’ ontwikkelde zich bij onpersoonlijk gebruik uit ‘rollen’: mi walget ‘het rolt mij’ > ‘ik word misselijk’. De meest oorspronkelijke PGm. werkwoorden waren waarschijnlijk *walgan ‘rollen’, uit PIE intransitief *uolgh-, en *wulk/gōn- ‘beginnen te rollen’, uit een PIE inchoatief *ulgh-néh2-. De k van *wulk- kan klankwettig zijn ontstaan uit de combinatie *-ghn- in laatstgenoemde vorm (via de Wet van Kluge, zie http://en.wikipedia.org/wiki/Kluge's_law). Daarna werd in *walgan de k van het zwakke ww. overgenomen en ontstond *walkan.

Mnl. walck ‘klit, knot (van haar)’ (1477), Nnl. dial. walk ‘stremsel, dikke straal, dikke klomp aarde’, verwant met Oudengels gewealc m. ‘het rollen’, Oudnoors valk o. ‘het rondgeslingerd worden’, komt uit PGm. *walka- en is afgeleid van het werkwoord.

1 opmerking:

  1. Tip: beluister eens 'waulking songs' in Schots Gaelic. Werkzang voor tijdens het walken.

    BeantwoordenVerwijderen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.