Verhuisd



Let op: Neder-L is verhuisd naar www.neerlandistiek.nl

vrijdag 6 maart 2015

Neerlandica nieuwe KNAW-president

Door Jos Damen


José van Dijck (foto: Sebastiaan ter Burg, Wikimedia) 
In de persberichten wordt er zorgvuldig met geen woord over gerept, maar het is echt waar: de nieuwe president van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen is een heuse neerlandica. Van oorsprong dan, want na haar studie Nederlands aan de Universiteit Utrecht ging José van Dijck over naar algemene literatuurwetenschap en (in San Diego, Californië) spoedig naar mediastudies.

Dat zijn allemaal logische stappen. In de jaren ’70 en ‘80 van de vorige eeuw was bij de opleidingen Nederlands taalbeheersing in de mode. Even kort door de bocht: in Leiden (Braet) lag daarbij de nadruk op de retorica, in Amsterdam (Van Eemeren / Grootendorst) op de dialectiek, in Utrecht (met eminence grise Willem Drop, geb. 1929) op taalhantering en communicatie.


Van Dijck bleek goed in de Utrechtse traditie te aarden, al maakte ze al snel de overstap naar mediastudies. Haar proefschrift (1992) ging over IVF in de media, officieel: Discontinuous discourses. Mapping the public debate on new reproductive technologies, 1978-1991.

Bij terugkomst in Nederland ging ze aan de Rijksuniversiteit Groningen werken bij de opleiding journalistiek. In 1995 werd Van Dijck docent aan de Universiteit Maastricht en in 2001 hoogleraar mediastudies in Amsterdam. Haar oratie ging over de digitale manipuleerbaarheid van televisie. Haar bestuurlijke carrière overvleugelde langzaam haar wetenschappelijke loopbaan. Na een periode als decaan van de faculteit geesteswetenschappen in Amsterdam (2008-2011) werd ze in 2015 benoemd als president van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen, als opvolger van Hans Clevers.

Van Dijck is niet de eerste neerlandicus die president van de KNAW is. Ze is wel de eerste neerlandica, want niet eerder had de KNAW een vrouwelijke president. De mediëvist Frits  van Oostrom was (van 2005 tot 2008) de vorige neerlandicus op deze bestuurlijke wetenschappelijke post.

Nog één pikant detail in deze tijd van betogingen tegen het utiliteitsdenken in de wetenschap: in 2006 (dus twee jaar voor ze zelf letterendecaan in Amsterdam werd) publiceerde Van Dijck dit intrigerende artikel in het blad Christen Democrathische Verkenningen: ‘Universiteiten ten onder aan markt en management? Decentraliseer verantwoordelijkheden binnen universiteit'. Louise Gunning mag direct langs komen voor goede raad!