Verhuisd



Let op: Neder-L is verhuisd naar www.neerlandistiek.nl

vrijdag 27 februari 2015

Te gast zijn over

Door Marc van Oostendorp


Het gebeurde gisterenavond bij DWDD: minister Dijsselbloem was er te gast over Griekenland. Maar eerder deze week was Joris Luyendijk al te gast bij VPRO Boeken over zijn nieuwe boek, terwijl Jinek meldde:
Waar komt dit vandaan? Iemand vroeg me er deze week naar, en ik krabde me eens achter de oren. Wanneer is het begonnen? Waren mensen ook tien jaar geleden ergens te gast over?

De oudste verwijzingen die ik op het internet heb kunnen vinden stammen uit de eerste jaren van deze eeuw, allemaal van het programma Knetterende Letteren. In concreto was Gerrit Komrij daar op 31 januari 2002 te gast over de door hem opgerichte Poëzieclub.

Dat die oude verwijzingen van dat programma komen, zegt niet dat dit programma verantwoordelijk was voor de verbreiding van de uitdrukking; het kan ook komen doordat het internetarchief van dat programma betrekkelijk goed op orde is.


Wanneer je de uitdrukking nader onderzoekt, verval je toch al van de ene verbazing in de andere. Mij leek vooral het gebruik van over bij deze uitdrukking een nieuwigheid: Gerrit Komrij was ook vast al in de jaren zeventig her en der te gast, maar toen nog niet over een boek maar om te praten over een boek of iets dergelijks. Maar merkwaardigerwijs ontbreekt de uitdrukking te gast zijn in de (betaalde) internet-editie van Van Dale, die dan weer wel het mij volkomen onbekende te gast gaan geeft voor 'feestvieren', evenals het mij al even onbekende in de wereld te gast zijn voor 'een aangenaam leventje hebben'.

Het WNT kent te gast zijn wel, maar dan in de betekenis 'zich ergens als gast bevinden, bij iemand onthaald worden of logeeren', die net iets enger is dan de bedoelde 'geïnterviewd worden in een vraaggesprek'. Wanneer die laatste betekenis precies gangbaar is geworden – het lijkt me momenteel eigenlijk de meest gebruikte buiten misschien het hotelwezen, ik zou in ieder geval als ik ergens ga logeren niet zo snel zeggen dat ik bij mijn vriend te gast ben –, valt moeilijk op een vrijdagmorgen te achterhalen. Je kunt niet zomaar wat googelen of in Delpher zoeken, je moet de resultaten allemaal lezen op hun betekenis.

Maar dat te gast zijn over, dat lijkt dus een nieuwigheid van pakweg de afgelopen vijftien jaar, dat misschien de laatste tijd echt doorbreekt óf dat ons nu ineens begint op te vallen.

3 opmerkingen:

  1. Op dbnl vind ik één keer 'te gast over,' en wel in de memoires van Willem Oltmans, van 9 december 1975: "Wibo van de Linde had Willem Drees senior in aktua te gast over de Ambonezen-kwestie."

    BeantwoordenVerwijderen
  2. In Delpher vind ik één keer 'te gast over': http://ow.ly/JIq7B.
    'Jongeren krijgen [...] sprekers te gast over onderwerpen als mens en milieu [...].'
    Limburgs Dagblad, 17 oktober 1977.)

    BeantwoordenVerwijderen

Opmerking: alleen leden van deze blog kunnen een reactie plaatsen.