Verhuisd



Let op: Neder-L is verhuisd naar www.neerlandistiek.nl

donderdag 29 januari 2015

Nederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (2)

Door Bart FM Droog

Herinnering weggevaagd door Tweede Wereldoorlog

De oorlog die van 1940-1945 in onze contreien woedde, veroorzaakte zo mogelijk nog méér leed dan die van 1914-1918. Dat bracht met zich mee dat ook in de literatuur de aandacht zich op 1940-1945 (en in andere landen 1939-1945) richtte. Toch verdween de Eerste Wereldoorlog nooit helemaal uit beeld, omdat in landen als Engeland, Frankrijk en België het aantal militaire slachtoffers in 1914-1918 significant hoger lag dan in 1940-1945.

Dichters

De meeste Nederlandstaligen waren in 1914-1918 geen militair. Het gros van de Nederlandstalige Eerste Wereldoorlogsgedichten is dan ook buiten de loopgraven geschreven. Bij bekende én onbekende Vlaamse en Nederlandse dichters. Eén van hen was Hermanus van Sijn (1853-1930). Hij was de huisdichter van het Geïllustreerd Volksblad voor Nederland en, volgens de schrijvers van het voorwoord in zijn postuum verschenen bundel Bereid den vrede (1931), een 'rond-eerlijken pacifist en fellen oorlogshater.'

Twee dagen na de Duitse inval in België, op 6 augustus 1914, publiceerde hij het – voor zover mij bekend – vroegste Nederlandstalige Eerste Wereldoorlogsgedicht:

OORLOG

Vervloekt zij de Oorlog,
                          op alle wijs.
Die menschen maakt tot
                          kanonnenspijs;
Vervloekt zij de Oorlog,
                          driewerf vervloekt,
Die in ellende
                          zijn lauw'ren zoekt!

Heet dàt Beschaving,
                          Humaniteit,
Die heel Euroop naar
                          den afgrond leidt?
Heeft àl dat “kunnen”
                          't zóó ver gebracht,
Dat door die grootheid
                          verderf ons wacht?

Wèl mocht gij stichten,
                          o, Vorstenschaar!
't Paleis des Vredes...
                          Eén somb're maar
Doortrilt heel de aarde
                          en schreit het uit:
Wie van U doofde
                          de lont bij 't kruit!?


H. van Sijn.


Hierna zijn nog héél veel Nederlandstalige W.O. I-verzen geschreven, die – om wat voor reden ook – veelal buiten het collectieve geheugen zijn gevallen. In komende afleveringen van deze serie meer over en van dit materiaal.

Recent verschenen W.O. I-bloemlezingen (met gedichten uit die tijd):

Oorlogspoëzie verschenen in 1914 en 1915 en onuitgegeven gedichten. Verzameld door Jan Bernaerts en Hendrik Heyman. Drukk. van het Militair Gesticht van vakheropleiding voor zwaar gekwetsten uit den oorlog, Port-Villez, 1916. 218 p. 
Het monster van de oorlog. Nederlandse liedjes en gedichten over de Eerste Wereldoorlog. Samengesteld en ingeleid door Rob Kammelar, Jacques Sicking en Menno Wielinga. Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, 2004. 367 p.

Het lijf in slijk geplant. Gedichten uit de Eerste Wereldoorlog. Samenstelling en inleiding  Geert Buelens. Ambo/Manteau, Baarn/Antwerpen, 2008. Omvang 685p. Bevat voornamelijk gedichten van buiten het Nederlandse taalgebied, met vertalingen.
We werden honderd jaar ouder. Dichters over deEerste Wereldoorlog. Samenstelling Chris Spriet. Illustraties Wim Opbrouck. Davidsfonds, 2013.
De 100 beste gedichten van de Eerste wereldoorlog
Samenstelling Geert Buelens. Ambo, 2014. Bloemlezing uit zijn werk van 2008. 

Zie ook:

Bart FM Droog. Nederlandstalige poëzie uit de Eerste Wereldoorlog (1). Neder-L, 18-01-2015.