Verhuisd



Let op: Neder-L is verhuisd naar www.neerlandistiek.nl

maandag 17 februari 2014

De terugkeer van het huwelijken

Door Marc van Oostendorp


"Mendy en haar man", schreef de Leidse universiteitskrant Mare vorige week in een artikel over studenten die getrouwd zijn, "werden aangestoken door stelletjes om hun heen, die bij bosjes aan het huwelijken sloegen." Aan het wat?

Het woord huwelijken komt, anders dan het afgeleide woord uithuwelijken, nauwelijks voor in het Nederlands. Je vindt het in de bijbel ('Verbiedende te huwelijken, gebiedende van spijzen te onthouden, die God geschapen heeft,...' 1 Timotheüs 4:3) en het staat in het WNT met alleen maar 17e-eeuwse citaten ('Sal ick dan... moeten Houwelijcken?', Coornhert). In Van Dale staat het werkwoord niet.

Verbogen vormen van het werkwoord zijn bijna niet te vinden. Je moet waden door een bad van hij huwelijkt zijn dochter uit. Toch vind je een enkele vorm wel, zoals in een berichtje van tien jaar geleden  in een wat specialistischere betekenis op een forum voor audiofielen:

Of anders toch zo'n betere Marantz. Een SR-12 (onder de 4500 euro), maar ook een 9300 (onder de 3000 euro) of een 8300 (net boven de 2000 euro) is echt een heel mooi apparaat. En hij huwelijkt met jouw speakers.

De bedoelde betekenis komt verder alleen voor in de onverbogen vorm, en dan nog lijkt het vaak een verschrijving:

De koets was soms mikpunt voor protest (zoals bij het huwelijken van Beatrix in 1966 en Willem-Alexander in 2002) en van spot - een paar kritische pamfletten tegen de koets staan ook afgedrukt.

Ik neem aan dat hier eerst de huwelijken stond, en toen het lidwoord veranderd is in het, of juist eerst het huwelijk, dat toen veranderd is in het.)

Maar hoe dood zo'n woord ook lijkt, kennelijk kan het ineens weer tot leven komen. Ik vermoed dat het ook eigenlijk opnieuw ontstaan is, uit het zelfstandig naamwoord. Dat heeft vaak een wat kinderlijk effect ("In Indië waren jonge soldaten, / die niet uit bed wilden. / Ik sleurde ze eruit: 'Vooruit, het / is oorlog. Je moet oorlogen.'", Gerard Reve)

Ik geloof dat aan het huwelijken slaan in het artikel in Mare hetzelfde effect heeft. De uitdrukking komt verder op heel Google niet voor. Het klinkt een beetje meewarig. Hoewel de journalisten van Mare hun best doen de jonge bruid serieus te nemen, verraden ze een nieuwe uitdrukking net even hun ware gevoel over die onverantwoorde manier van doen.