Verhuisd



Let op: Neder-L is verhuisd naar www.neerlandistiek.nl

maandag 28 oktober 2013

Boekgeschiedenis 3.0

Door Paul Dijstelberge

Een congres in Puerto Rico
Een Hollandse wolkenlucht boven de Atlantische oceaan, het is 31 graden en vochtig. Ik vertrek zo van San Juan, Puerto Rico, naar Amsterdam, maar nu zit ik nog even in de loggia van mijn hotel in Old San Juan te schrijven.

Ik was in Puerto Rico voor het congres van de 16th Century Society, waarvoor honderden wetenschappers zich hadden verzameld in San Juan Hilton. Het Hilton is zo'n resort waar je vanuit de lobby in je zwembroek in de oceaan kunt springen. Een aardige mijnheer gaf je dan een grote handdoek. Niet dat er veel wetenschappers in het water spartelden.

De loggia nodigde uit tot schrijven in de schaduw, met uitzicht op de stad.  Een keer ben ik naar de oceaan gewandeld op een andere plek maar toen ik tot mijn enkels in het water stond, werd ik gered door een Puertoricaan die zei: no, no, no! Very strong current! Anders was ik waarschijnlijk in het niets verdwenen. 'Sleeping with the fishes.'


De digitale kaart
Tijden het congres presenteerde ik de Digitale Kaart voor de Geschiedenis van het Boek, die enthousiast werd ontvangen en tot veel vragen aanleiding gaf. Ik heb die aandacht overigens al snel afgeleid naar de makers van mijn kaart, want het bleek dat veel wetenschappers ('humanists' noemen mijn Amerikaanse soortgenoten zichzelf) vooral worstelen met de techniek en de techniek van mijn project bleek mijlen ver voor te liggen op wat er verder werd getoond. Dank dus aan Arkyves.org en dan vooral aan Etienne Posthumus. Die was erbij en zat in de zaal. Tijdens het vragenuurtje hingen de aanwezigen aan zijn lippen, en terecht.

Het tweede probleem waar iedereen mee zat waren de data. Er waren vijftien sprekers voor de e-humanities en allemaal noemden ze een gegeven waarop ik ook was gestuit: 'raw data.' Data die je direct ontleent aan bestaande databases moeten, willen ze betrouwbaar zijn, ingrijpend worden bewerkt. 'Maar ja,' zei een historicus, 'je bent een humanist of je bent het niet.'

De interessantste bijdrage was van conservator Greg Prickman van de Universiteit van Iowa, die ook een digitale kaart voor de boekgeschiedenis had gemaakt, maar dan met een educatief doel: het op een beeldende en onderhoudende wijze uitleggen wat incunabula zijn en hoe en waar die werden gemaakt. Ik gebruik zijn website al jaren en het was leuk om hem nu te ontmoeten. We spraken af dat we gegevens en materiaal gaan uitwisselen. Zie voor zijn fantastische website: The Atlas of Early Printing

Een oud plan als eerbetoon
Ik stond iedere morgen om vijf uur op. De zon was dan net op, de lucht nog iets koeler. Het gaf me de tijd om een serieus begin te maken met een plan waar ik al lang mee rondloop: een boek schrijven dat een goede inleiding is tot de analytische bibliografie én dat tegelijkertijd een geschiedenis is van het Nederlandse boek in de Gouden Eeuw. Piet Verkruijsse en ik hebben daar een aantal artikelen en een boekje over geschreven en het wordt tijd dat die samen worden gebracht in een coherent verhaal. Ik schreef de eerste 20.000 woorden zittend in de loggia, op het vliegveld en in het vliegtuig. Het wordt een eerbetoon aan mijn leermeester Piet Verkruijsse.

Om de lezers een stem te geven in de genese ervan heb ik bedacht dat ik het in eerste instantie publiceer als blog. Ik wil iedereen de gelegenheid geven om nu al kennis te nemen van de inhoud.  Alle commentaar is van harte welkom.  Het boek in de Gouden Eeuw