Verhuisd



Let op: Neder-L is verhuisd naar www.neerlandistiek.nl

zondag 21 oktober 2012

Ze hebben me gedumt

Er stond onlangs weer een interessante melding op Meldpunt Taal (10 oktober 2012, 10:29):
'Zij heeft mij gedumt' als ondertiteling bij gesproken "She dumped me". Interessant, daar men dit meestal wel als zodanig hoort, maar in de context interpreteert als behorend tot dumpen en dan gedumpt schrijft.
 Het is niet moeilijk om andere voorbeelden van gedumt te vinden, of van gedumd, al komt die laatste vorm veel minder voor (85.500 tegenover 10.900 keer op Google). Het is mogelijk voor de twee belangrijkste betekenissen (het uitmaken met een geliefde, het lozen van afval):

- gedumt omdat me piemel te klein was (forum.scholieren.com)
- benzine gedumt in sloot verlengde brugkade (YouTube Brandweer Stadskanaal)
- omdat iedereen tegen haar zei dat ik het wou uitmaken(heb ik een paar gezegt omdat ik boos was en omdat ik haar wou bellen en dan vragen wat er was en dan alles weer goed maken) en daarom heeft ze mij gedumd:S (Zikle)
- Fietsen gedumd in de gemeente Bronckhorst (112 Oost Gelderland)
Deze spelling zal inderdaad vermoedelijk iets met de uitspraak te maken hebben. Er zijn nu twee vragen: waarom spreek je die vorm eigenlijk zo uit, zonder p? En waarom schrijven mensen vaker een t dan een d? De eerste vraag is relatief makkelijk te beantwoorden. Een [m]-klank maak je met je lippen dicht (en lucht die door de neus naar buiten stroomt), een [t] maak je met een tijdelijke totale sluiting van de luchtweg bij de tanden. Een [p] maak je net als een [m], maar zonder lucht door de neus.

En daarmee is een [p] de perfecte overgang van een [m] naar een [t]. Een woord als hemd kun je daardoor enerzijds makkelijk horen als hempt, maar omgekeerd kun je in gedumpt ook makkelijk de t missen. (Niemand zal hij wil me dummen schrijven, want daarin zit niet zo'n overgang.)

Maar waarom die t? Dat is lastiger te verklaren. Volgens de kofschip-regel zou het daar een d moeten zijn, en naar analogie met gedamd, gekamd, geremd, enz. is dat woordbeeld ook gebruikelijker. Ik denk dat de stemloze p van dumpen hier dus toch nog even zijn kopje opsteekt. Hoewel hij niet wordt uitgesproken, blijft hij zich in de <t> toch nog even laten zien.

7 opmerkingen:

  1. U schrijft: "Maar waarom die t? Dat is lastiger te verklaren. Volgens de kofschip-regel zou het daar een d moeten zijn, en naar analogie met gedamd, gekamd, geremd, enz. is dat woordbeeld ook gebruikelijker. Ik denk dat de stemloze p van dumpen hier dus toch nog even zijn kopje opsteekt. Hoewel hij niet wordt uitgesproken, blijft hij zich in de toch nog even laten zien." Vandaar dus "gedumt".

    Misschien gaat het hier gewoon om een fonetische spelling. U verwijst naar "gekamd", maar Google geeft 16.800 hits voor "gekamt", meer dan voor "gedumt" (4.800). Bij "gekamt" kan er geen sprake zijn van een 'verborgen' stemloze p die de spelling heeft beïnvloed. De schrijver hoort een t een schrijft een t: gekamt, gedumt, ...

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Het is waar dat 'gekamt' vaker voorkomt dan 'gedumt'. Maar het gaat om de verhoudingen. Volgens Google is gekamt:gekamd: 16.800:223.000 (8%). Bij gedumt:gedumd liggen de verhoudingen 85.500:10.900 = (780%).

      Nu kun je natuurlijk zeggen dat mensen die gedumt/d schrijven per definitie niet weten wat ze doen, of fonetisch spellen, maar uit allerlei onderzoek blijkt dat het woordbeeld heel belangrijk is voor dit soort verschrijvingen. Vandaar mijn vraag.

      Verwijderen
    2. Dank voor deze toelichting. Ik begrijp echter niet waar het cijfer 85.500 vandaan komt. Voor "gedumt" kom ik slechts aan 4.810 hits.

      Verwijderen
    3. Ja, dat is een probleem bij Google-zoekopdrachten. Ze kunnen enorm variëren. Ik heb hier ook nu nog steeds 85.500 (voor de precieze zoekstring "gedumt")

      Verwijderen
  2. Betrouwbaardere aantallen en verhoudingen krijg je als je doorklikt tot de laatste bladzijde met zoekresultaten. Google geeft daar het aantal relevante hits en laat de doublures weg. Omdat het aantal doublures bij de ene zoekterm oncontroleerbaar veel groter kan zijn dan bij de andere, is 't beter alleen de relevante resultaten te gebruiken. Illustratief is het grote verschil tussen de verhoudingen bij de totalen van twee zoektermen en die bij de relevante resultaten. Zie maar:
    Totalen
    gedumt 4850
    gedumd 10900

    Relevante resultaten:
    gedumt 710
    gedumd_709

    BeantwoordenVerwijderen
    Reacties
    1. Nee, ook die 'relevante' resultaten zijn helaas niet erg bruikbaar, omdat de manier waarop relevantie wordt bepaald volkomen ondoorzichtig is. Eigenlijk zijn dit soort simpele Google-opdrachten daarmee dus zeer problematisch.

      Verwijderen
  3. Ik vraag me af hoeveel van de mensen die 'gedumt' schrijven in hun mondeling gebruik 'gedump' zeggen (en ook gekamp). Bv Hagenezen die 'hij heb me gedump', 'ze heb der hare gekamp' zeggen, zouden die hierdoor juist wel een p in hun gedumpt schrijven?

    BeantwoordenVerwijderen

Opmerking: Alleen leden van deze blog kunnen een reactie posten.