Age: Mijksenaar: 25 jaar functioneel ontwerpen

Woensdag 2 november 17.00 uur in de aula van de UvA, Singel 411, Amsterdam
Aansluitend borrel bij de Bijzondere Collecties, Oude Turfmarkt 129, Amsterdam

Op woensdag 2 november 2011 wordt door de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam het 25-jarig jubileum van Mijksenaar bv georganiseerd. Het Amsterdamse ontwerpbureau Mijksenaar, gespecialiseerd in wayfinding en information design, en wereldberoemd geworden met het ontwerpen van bewegwijzeringssystemen voor luchthavens en stations (onder meer Schiphol) viert deze mijlpaal met een schenking aan de Bijzondere Collecties en de uitreiking van een nieuwe prijs.

Col: Linguïstisch Miniatuurtje CXLI: Jan Mulder erkent taalfout

De ex-voetballer, schrijver, voetbalanalist, sidekick, tafelheer en sinds enige tijd ook beroepsergeraar Jan Mulder is een taalgevoelige Nederlander. Bij zijn maandelijkse top 5 van ergernissen in het televisieprogramma De wereld draait door zit altijd wel een taalergernis. Deze maand, oktober 2011, was het toevallig de schrijfwijze van het woord vurrukkulluk uit het boek van Remco Campert, door het NOS journaal gespeld als verrukkulluk. Mulder was niet helemaal in vorm bij het uitleggen van wat hier nou precies mis was (ik denk dat hij bedoelde dat het niet de oorspronkelijke spelling van Campert was en ook niet de juiste spelling verrukkelijk, maar een slordig, halfslachtig misbaksel daartussenin.) Maar dat was niet zo interessant. Even verderop gebeurde er iets opmerkelijks.

Age: Seminar The Dynamics of Early Popular Print and Visual Media

On 18 November 2011 an interdisciplinary seminar dedicated to early popular print and visual media will be held at Utrecht University. We kindly invite you to attend the public lectures by Professor Angela Vanhaelen (McGill University, Montreal) and Professor Alison Griffiths (City University of New York) in the afternoon.

Programme

Afternoon Session Public lectures, U-Theater, Kromme Nieuwegracht 20, Utrecht

14:30 – 15:30 Professor Angela Vanhaelen: ‘Publishing the Private in Dutch Penny Prints'
15:45 – 16:45 Professor Alison Griffiths: ‘Staging Death: Cinema, Capital Punishment, and Spectacle’
17:00 – 18:00 Drinks

From the eighteenth century up to the beginning of the twentieth century, inventions in printing technologies and expanding transportation infrastructure allowed for production and dissemination of print and visual media on an as yet unprecedented scale: print and visual media became mass media. Reduction in production costs led to popularisation of media. Therefore, increasingly more people got access to print products in a variety of media formats.

Age: Boekensalon 'Trilvensters en onderkasttypografie'

Presentatie van 'Trilvensters en onderkasttypografie' van Michaël Snitker
Donderdag 27 oktober 2011, 17:00 - 18:30 uur, Museumcafé Bijzondere Collecties

Op donderdag 27 oktober wordt bij de Bijzondere Collecties van de UvA een publicatie van de Amsterdamse grafisch ontwerper Michaël Snitker gepresenteerd:
Trilvensters en onderkasttypografie.

Programma

Michael Snitker over de totstandkoming van 'Trilvensters en onderkasttypografie'
Freek Kuin over Bert Schierbeek
Overhandiging eerste exemplaar aan Miriam de Vries, dochter van ontwerper Han de Vries.

Age: 32nd Amsterdam Antiquarian Bookfair

Boeken in Beweging

32nd AMSTERDAM ANTIQUARIAN BOOK, MAP & PRINT FAIR 2011

Een enkele tulpenbol kon in de periode 1634-1637 net zoveel waard zijn als een compleet Amsterdams grachtenpand. Toen de Hollandse handel in deze bollen ineenstortte gingen vele handelaren failliet, maar ook werden allerlei regelingen getroffen om het financiële leed voor de speculanten te verzachten.

Tijdens de aanstaande Amsterdam Antiquarian Bookfair wordt een erg bijzonder boek aangeboden door een van de deelnemende antiquaren. Het betreft Het Groote Tafereel der Dwaasheid, een boek dat in 1720 werd uitgegeven als reactie op de eerste financiële speculatiegolf uit de wereldgeschiedenis. In 77 grote en zeer fraai gegraveerde prenten wordt een bijtende kritiek gegeven op de zogenaamde tulpenwindhandel of tulpomanie.

Age: Colloquium 'Digitale Bouwstoffen voor de Geschiedenis van het Nederlands'

Colloquium 'Digitale Bouwstoffen voor de Geschiedenis van het Nederlands' - 28/10/2011

De Koninklijke Academie voor Nederlandse Taal- en Letterkunde nodigt u uit op het colloquium ‘Digitale bouwstoffen voor de geschiedenis van het Nederlands’, dat zij organiseert ter gelegenheid van haar 125-jarig bestaan.

Met deze titel knoopt de Academie aan bij de naam van een reeks standaardwerken die in de vorige eeuw tot stand kwam op initiatief van het Belgisch Interuniversitair Centrum voor Neerlandistiek (BICN), waarvan de KANTL de rechtsopvolger is.

Tijdens het colloquium worden zeven nieuwe 'Bouwstoffen' gedemonstreerd die de afgelopen jaren in samenwerking met onderzoekers aan Vlaamse en Nederlandse universiteiten en met steun van het FWO tot stand zijn gekomen.

Age: Crispin Elsted in Museum Meermanno

Op donderdagmiddag 3 november 2011 van 15.00 tot 17.00 uur zal de Canadese drukker Crispin Elsted een lezing geven over zijn Barbarian Press, en in het bijzonder over een van de laatste uitgaven, The Play of Pericles. Na afloop van de lezing kan een aantal werken van de Barbarian Press worden ingezien.

Age: Oratie Inger Leemans

Oratie Inger Leemans De beurs als bijenkorf. Naar een natuurwetenschap van economie en samenleving, rond 1700

Aula Vrije Universiteit, vrijdag 28 oktober 2011, 15.45 uur

In haar oratie laat prof. dr. Inger Leemans, hoogleraar Cultuurgeschiedenis aan de Faculteit der Letteren van de VU, zien hoe rond 1700 natuur en economie tot twee zijden van één munt worden. Enerzijds gaat economie een grote rol spelen in het beschrijven en begrijpen van de natuur van het menselijk gedrag en van de werking van de samenleving. Anderzijds worden natuur en natuurwetenschap ingezet om economische processen en economisch handelen te begrijpen. Het grote verschil met nu is dat de economische natuur rond 1700 nog niet ontvolkt is: natuurwetenschap is vooral ook menswetenschap. Men ontwikkelt een ‘natuurwetenschap van de economie’, waarbij de beurs als een bijenkorf geanalyseerd kan worden. Gedreven door winzucht brommen daar de nijvere handelaars en beursspeculanten.

Cultuurhistorici kunnen meehelpen om door middel van analyse van zeer divers bronnenmateriaal inzicht te geven in de complexe geschiedenis van de verbeelding van de economie. Economie is niet alleen een marktsysteem, het is een ook een product van de verbeelding. Economie is te belangrijk om over te laten aan de economen zegt Leemans.

Nws: Eerste druk van Dirk Martens uit 1473 gedigitaliseerd

In 1473 drukte Dirk Martens het eerste boek dat in ons land van de pers kwam. Het enige volledig bewaarde exemplaar in Belgisch bezit berust in de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap (Universiteit Antwerpen). Het zeldzame kleinood werd recent gerestaureerd en is nu ook in digitale vorm beschikbaar op onderstaande link:

http://anet.ua.ac.be/desktop/ua/core/index.phtml?language=&euser=&session=&service=&robot=&deskservice=desktop&desktop=ua&workstation=&extra=

Het boek uit 1473 draagt de titel Speculum conversionis peccatorum (‘Een spiegel van de bekering van de zondaars’) en is van de hand van de Limburgse kartuizer en veelschrijver Dionysius van Rijckel (1402/3 – 1471). Het werd in Aalst gedrukt door Dirk Martens in samenwerking met de Duitser Jan van Westfalen. De boekdrukkunst was toen nog geen 20 jaar oud. (Gutenberg had het allereerste boek gedrukt in 1455.) Het nieuwe medium zocht zich nog volop een weg – een situatie die veel gelijkenissen vertoont met digitale ontwikkelingen in de hedendaagse boekenwereld.

Van het eerste gedrukte boek uit onze gewesten is er in België zelf maar één volledig exemplaar bewaard. Het bevindt zich in de bibliotheek van het Ruusbroecgenootschap, een onderzoeksgroep van de Universiteit Antwerpen met sterke wortels in de Antwerpse jezuïetengemeenschap. Een tweede, onvolledig exemplaar wordt bewaard in de Koninklijke Bibliotheek in Brussel.

Ove: Pim van Oostrum 1943-2011

In memoriam Pim van Oostrum (1943-2011)

Camiel Hamans

Zondagochtend 23 oktober 2011 overleed dr. W.R.D. van Oostrum, Pim voor vrienden en bekenden.
Pim van Oostrum studeerde in de roerige zestiger en zeventiger jaren Nederlands aan de Universiteit van Amsterdam, waar zij zich tegelijk specialiseerde in de letterkunde van de 18e eeuw en actief was in academische en buitenuniversitaire vernieuwingsbewegingen.
Zo stond zij in 1971 met onder meer haar collega 18e-eeuw specialist André Hanou aan de wieg van Spektator, tijdschrift voor neerlandistiek.
Meteen in de eerste jaargangen van dit blad publiceerde zij al over Feith’s Julia en de Sara Burgerhart van de dames Wolff en Deken. Daarnaast deed zij onderzoek naar de in het basisonderwijs gebruikte taalmethoden, met name naar het seksespecifieke karakter ervan. In haar functie als redacteur van de Nederlandse Onderwijs Televisie (NOT) ontwikkelde ze vervolgens taalprogramma’s waarin de traditionele sekserollen doorbroken werden.

Age: Colloquium (Post)koloniaal nieuws

Op 28 oktober 2011 wordt in politiek-cultureel centrum Spui25 te Amsterdam een colloquium georganiseerd bij gelegenheid van 5 jaar bijzonder leerstoel West-Indische Letteren aan de Universiteit van Amsterdam. Deze leerstoel, in 2006 ingesteld door de Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek, wordt bezet door Michiel van Kempen en is onlangs door het College van Bestuur van de UvA voor een nieuwe periode herbevestigd.

Nederlandse, Vlaamse en Antilliaanse hoogleraren in de postkoloniale literatuurstudie geven tijdens het colloquium korte inleidingen uit de wetenschapspraktijk over de recente stand in de postkoloniale literatuurstudie.

Programma

Age: Boekhistorisch onderzoeksseminarie Antwerpen

De onderzoeksgroep Boek, Bibliotheek en Informatie van de Universiteit Antwerpen en het Museum Plantin-Moretus organiseren een boekhistorisch onderzoeksseminarie door Professor Nicholas Pickwoad (Ligatus Research Centre, University of the Arts, London) met als titel:

Unfinished business: incomplete bindings made for the booktrade from the fifteenth to the nineteenth century

op vrijdag, 2 december 2011, in het Museum Plantin-Moretus, Antwerpen.

Over de spreker:
Professor Nicholas Pickwoad has a doctorate from Oxford University in English Literature. He trained in bookbinding and book conservation with Roger Powell, and ran his own workshop from 1977 to 1989. He has been Adviser on book conservation to the National Trust of Great Britain since 1978, and was editor of the Paper Conservator. He taught book conservation at Columbia University Library School in New York from 1989 to 1992 and was Chief Conservator in the Harvard University Library from 1992 to 1995. He is now project leader of the St Catherine’s Monastery Library Project based at the University of the Arts, London and is director of the Ligatus Research Centre, which is dedicated to the history of bookbinding. He gave the 2008 Panizzi Lectures at the British Library, was awarded the 2009 Plowden medal for Conservation and is a Fellow of the IIC and of the Society of Antiquaries and a Council Member of the Bibliographical Society of Great Britain. He also teaches courses in the UK, Europe and America on the history of European bookbinding in the era of the hand printing press, and has published widely on the subject.

Nws: Laat je favorieten scannen door de KB

De KB heeft een overeenkomst gesloten met het Britse bedrijf ProQuest om oude drukken t/m 1700 uit onze collectie te laten digitaliseren. De scans van de boeken zijn voor iedereen in Nederland beschikbaar via Early European Books.

Dit is een project van lange adem en wij kunnen ons voorstellen dat u misschien uitziet naar het moment waarop de scans beschikbaar komen van de oude druk waarmee u, of een van uw studenten of promovendi werkt. We bieden u daarom tot 1 november a.s. de mogelijkheid aan te geven, welke oude drukken u graag met voorrang zou willen laten scannen.

Alle informatie hierover vindt u op onze website: http://www.kb.nl/nieuws/2011/form_proquest_aanvragen.html

Wij hopen u hiermee van dienst te zijn geweest.

Kirsten van Hulsen, projectleider
namens het Digitaliseringsteam van de Koninklijke Bibliotheek

Ove: Douwe Fokkema 1931-2011

Balanceren tussen wetenschap en engagement. In memoriam Douwe Fokkema (1931-2011).

Frans Ruiter (Universiteit Utrecht)

Op 23 augustus 2011 is Douwe Fokkema overleden. Fokkema was niet alleen in Nederland maar ook ver daarbuiten een gezaghebbend literatuurwetenschapper. Hij studeerde Nederlands in Amsterdam en Chinees in Leiden. In 1965 promoveerde hij op het proefschrift Literary Doctrine in China and Soviet Influence 1956-1960 (The Hague: Mouton). Van 1966 tot 1968 was hij zaakgelastigde van de Nederlands ambassade in Peking. Dit was in de turbulente periode van de zeer gewelddadige Culturele Revolutie waarover hij een uiterst boeiend en indringend ooggetuigenverslag schreef: Standplaats Peking: verslag van de Culturele Revolutie (Amsterdam: Arbeiderspers, 1970). In 1968 werd hij wetenschappelijk hoofdmedewerker bij de Rijksuniversiteit te Utrecht, in 1971 lector in de vergelijkende literatuurwetenschap en vanaf 1981 tot 1996 hoogleraar in dat vak. Onder zijn leiding maakte de vakgroep een enorme bloei door, en mede door zijn toedoen won het vak in Nederland in deze periode sterk aan prestige en belang, en beïnvloedde ook sterk de bestudering van de nationale letterkundes. Samen met Elrud Ibsch schreef hij Het modernisme in Europese Letterkunde (Amsterdam: Arbeiderspers, 1984). Het bijzondere aan dit indrukwekkende boek was tweeledig. Voor het eerste werd een aantal vooraanstaande Nederlandse auteurs (Carry van Bruggen, Ter Braak, Du Perron, Vestdijk) op goede gronden op voet van gelijkheid met de allergrootste Europese schrijvers uit het interbellum behandeld (Proust, Musil, enz). Daarnaast werd een nieuwe methodologie geïntroduceerd om een zogenaamde “periodecode” (in dit geval van het modernisme) zo objectief mogelijk vast te stellen. Van deze studie verscheen in 1988 een Engelse vertaling (Modernist Conjectures, London: Hurst) waarin het hoofdstuk over Carry van Bruggen helaas was gesneuveld ten faveure van een hoofdstuk over T.S. Eliot, maar waarin de andere drie Nederlandse auteurs nog altijd volop aandacht kregen. Van 1985 tot 1988 was Fokkema voorzitter van de International Comparative Literature Association, een zeer dynamische en waarlijk globale organisatie van literatuurwetenschappers uit alle werelddelen.

Col: Linguïstisch Miniatuurtje CXL: De Medische Datief

In het televisieprogramma De wereld draait door werd gisteren, 17 oktober 2011, aandacht besteed aan de nationale donorweek. Er was een gesprekje met de ouders van een overleden zoon wiens hart was getransplanteerd in het lichaam van een vrouw. De vrouw was er ook, en toen zij in beeld kwam stond onder in beeld haar naam, met de toevoeging getransplanteerde. Ik dacht: Hè? Maar die vrouw is zelf toch niet getransplanteerd?

Age: Retorica Symposium te Leiden

De International Society for the History of Rhetoric afdeling Benelux nodigt u van harte uit voor het Retorica Symposium 2011. Het Symposium wordt gehouden op vrijdag 9 december 2011, van 14.00 tot 17.00 uur in de bovenzaal (1.11) van het Gravensteen, Pieterskerkhof 6 te Leiden.

Dankzij de bereidwilligheid van vier specialisten hebben wij een mooi en gevarieerd programma kunnen samenstellen:

Age: Derde Jacob Israël de Haan-lezing door Jan Fontijn

De Stichting Jacob Israël de Haan presenteert, in samenwerking met de Bibliotheca Rosenthaliana van de Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam, de derde Jacob Israël de Haan-lezing op dinsdag 25 oktober 2011:

Tederheid en storm: de persoonlijkheid van Jacob Israël de Haan
door Jan Fontijn

In deze lezing zal Jan Fontijn de psychische structuur van de persoonlijkheid van Jacob Israël de Haan toelichten met behulp van zijn literair werk, zijn bijdragen in de krant en de roman van Arnold Zweig over hem. Daarbij komt ook zijn houding ter sprake ten opzichte van de politieke situatie in Palestina.

Age: Seminar Literature and the Extended Present

SEMINAR ‘LITERATURE AND THE EXTENDED PRESENT’

October 20th, 5-7 p.m., PC Hoofthuis, Spuistraat 134, room 115

BLINDNESS & INSIGHT
hosted by dr. Stephan Besser and dr. Rudolph Glitz

Over the last decades, the study of literature has branched off into many directions. Much to its benefit, literary studies has entered into a many-voiced, intense discussion with philosophy, aesthetic theory, cultural sociology, political theory, popular culture studies – to name just a few of the many conversation partners. As a result, literary theory scholars of today study a wide variety of cultural phenomena: film, theatre, performance art, visual culture, et cetera. Yet paradoxically, this diversification of literary studies has pushed a number of intriguing, fundamental questions into the background. What is the place of literature in the present? How is it produced, interpreted, and received? What is the modi operandi of contemporary literary culture, and why is it that literary art, authorship and commitment continue to play such an important role in the present? And what are the assumptions that underlie the contemporary study of literature?

Eve: Studiedag 'De marges van de literatuur', 16 november 2011 te Leuven

De marges van de literatuur
VAL-studiedag
Leuven, 16 november 2011

Organisatie: Arnout De Cleene, Dirk de Geest & Anneleen Masschelein

Van kanttekening tot graphic novel, van outsiders tot crossmediale beïnvloeding, van vernieuwing tot vergetelheid: de literatuur valt niet te denken zonder de dynamische invloed van haar marge. De meerduidigheid van dit begrip ‘marge’, de alomtegenwoordigheid ervan in het literaire discours en het flexibele, multifunctionele gebruik vragen om nadere reflectie. Hoe kunnen we die marge vatten en denken? Hoe denkt de literatuur zelf over de marge en de thematiek van marginaliteit. En, omgekeerd, hoe wordt de literatuur gedacht vanuit haar marge? Welke mogelijkheden biedt ‘marge’ als methodologisch instrument in het literatuuronderzoek?

Nws: Herdruk Bert van Selm-lezing door Piet Verkruijsse

Het aantal intekeningen voor de herdruk van de 12e Bert van Selm-lezing, die onlangs in Neder-L werd aangekondigd (zie http://nederl.blogspot.com/2011/09/nws-herdruk-bert-van-selm-lezing-2003.html), is zodanig dat het project definitief door kan gaan. De 2e oplage van Plaatjes kijken zal medio november aan de intekenaren toegezonden worden.

Wie alsnog in het bezit wil komen van een exemplaar kan zich melden via p.j.verkruijsse@planet.nl. Dan kan bij het bepalen van de definitieve oplage daarmee rekening gehouden worden.

Age: Studiedag De ruimte van Roggeman

Studiedag van het Studiecentrum voor Experimentele Literatuur te Gent

De ruimte van Roggeman: context en intertekst
Dag: 9 december 2011
Locatie: Oude Infirmerie, Het Pand, Onderbergen 1, 9000 Gent
Organisatie: Hans Demeyer (UGent) en Sven Vitse (Universiteit Utrecht)

Zie voor de abstracts van de lezingen http://www.sel.ugent.be/roggeman

Het programma omvat het volgende:

Ove: Overleden Hella Haasse (2-2-1918 - 29-9-2011)

Afgelopen dinsdag, 4 oktober 2011, is schrijfster Hella Haasse in besloten kring gecremeerd. Het was haar wens om geen publiek afscheid te hebben. Haasse overleed vorige week donderdag op 93-jarige leeftijd aan de gevolgen van ouderdom. Haasse behoorde tot de grootste naoorlogse auteurs.
Haasse werd geboren op 2 februari 1918 te Batavia, het voormalig Nederlands-Indië. In 1938 vertrok ze naar Nederland om te studeren. In 1948 verscheen haar prozadebuut, het boekenweekgeschenk Oeroeg, dat handelt over het Nederlands-Indië van voor de Tweede Wereldoorlog. Hiermee vestigde ze zich als schrijfster. In de jaren daarna verschenen van haar hand velerlei romans en toneelspelen. Ze ontving meerdere onderscheidingen voor haar werk, waaronder de Constantijn Huygensprijs en de P.C. Hooftprijs. In 2004 ontving ze voor haar gehele oeuvre de Prijs der Nederlanse Letteren. Zie voor meer informatie over haar leven en werk: http://www.hellahaasse.nl

Eve: Burgerhartlezing 2011: De Verlichting en de oorsprong van religieuze tolerantie, di 25 oktober 2011 te Amsterdam

Dinsdag 25 oktober 2011, aanvang: 20:00.
Plaats: Felix Meritis, Keizersgracht 324, Amsterdam
Toegang: € 6,50 Korting: € 5.00 (studenten en 65+) Voertaal: Engels

De vierde Burgerhartlezing over de actualiteit van de Verlichting zal op 25 oktober 2011 worden gehouden door Prof. dr. Lynn Hunt, Eugen Weber Professor voor moderne geschiedenis aan de Universiteit van Californië, Los Angeles (VS). Professor Hunt zal in haar lezing laten zien, hoe in de achttiende eeuw met visuele middelen een
grote verscheidenheid aan religies op de wereld in beeld werd gebracht. Aan de hand van achttiende-eeuws beeldmateriaal bespreekt zij de nieuwe kosmopolitische blik op religieuze verscheidenheid, die bij Verlichtingsdenkers in de achttiende eeuw een
grotere tolerantie ten aanzien van religieus andersdenkenden tot gevolg had.

Eve: P.A. de Génestet in de Arnhemse bibliotheek, 1 oktober - 31 december 2011

Leven en werk van P.A. de Génestet
Tentoonstelling / 1 oktober tot 31 december / de Gelderland Bibliotheek / Koningstraat 26, Arnhem / gratis

Deze tentoonstelling van boeken, handschriften en fotomateriaal draait helemaal om leven en werk van de dominee en dichter Peter de Génestet (1829-1861) wiens 150e sterfdag dit jaar herdacht wordt. Het materiaal is grotendeels afkomstig uit particuliere collecties.

Ten: tentoonstelling 'F.H. Hendriks en zijn leerlingen', Museum Veluwezoon te Doorwerth

F.H. Hendriks wordt in 1808 in Arnhem geboren en overlijdt daar in 1865.
Van 1841 tot 1851 woont hij in Oosterbeek en vormt daar samen met J.W. Bilders de spil van de schilders van de Oosterbeekse School.
Hij werkt in Oosterbeek en in Wolfheze en leidt ook een aantal schilders op. In 1851 wordt hij leraar aan de Arnhemse academie Kunstoefening.
Tot zijn leerlingen zijn te rekenen Corstiaan de Swart, Abraham van Pelt, Petrus Oerder, Jacob J. Cremer, Marinus Harting en zijn dochter Sara F. Hendriks.

Kasteel Doorwerth, Fonteinallee 2, 6865 ND, Doorwerth.
026-3397406

Tentoonstelling 1 oktober 2011 tot en met 15 januari 2012